Dzień Bezpiecznego Internetu 2027 przypada we wtorek, 9 lutego. Obchodzi się go co roku w drugi dzień drugiego tygodnia lutego, a kampania trwa przez cały luty. Święto zainicjowała Komisja Europejska. Na świecie obchodzi się je od 2004 roku, w Polsce od 2005, a organizuje je u nas Polskie Centrum Programu Safer Internet, które tworzą NASK i Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Hasło przewodnie brzmi: „Działajmy razem!”.
To dobry moment, żeby sprawdzić swoje nawyki w sieci i porozmawiać o nich z bliskimi: z dziećmi, z rodzicami, z dziadkami. Poniżej masz 10 zasad, które naprawdę robią różnicę, a dalej kilka słów dla każdej grupy osobno.
10 zasad bezpieczeństwa w internecie
- Każde konto – inne, długie hasło. Najlepiej z menedżera haseł. Jedno wykradzione hasło nie otworzy wtedy wszystkich drzwi.
- Logowanie dwuetapowe w poczcie, banku, mediach społecznościowych i na portalach z ogłoszeniami. Kod z aplikacji albo SMS-a zatrzyma złodzieja, nawet gdy zna hasło.
- Kodów nie podaje się nikomu. Ani kodu BLIK, ani kodu z SMS-a, ani hasła do banku. Bank, policja i obsługa portalu nigdy o nie nie proszą.
- Nie klikaj w linki z SMS-ów i maili o dopłatach do paczek, blokadzie konta czy mandatach. Wejdź do aplikacji albo wpisz adres sam. Podejrzany SMS przekaż na numer 8080.
- Nie instaluj aplikacji na prośbę obcej osoby. Programy do zdalnego dostępu (np. AnyDesk, TeamViewer) w rękach oszusta oznaczają dostęp do Twojego banku.
- Aktualizuj telefon, komputer i aplikacje. Aktualizacje łatają dziury, przez które wchodzą złośliwe programy.
- Zastrzeż PESEL w aplikacji mObywatel. To bezpłatne i utrudnia wzięcie kredytu na Twoje dane. Gdy sam będziesz potrzebować kredytu, odblokujesz go w chwilę.
- Myśl, zanim opublikujesz. Zdjęcie biletu, karty pokładowej czy dokumentu, adres domu albo informacja „jesteśmy na urlopie” – to wszystko może wykorzystać ktoś obcy.
- Weryfikuj prośby o pieniądze od „znajomego” z komunikatora czy „wnuczka” przez telefon. Oddzwoń na numer, który znasz. Pamiętaj, że głos i obraz da się dziś podrobić sztuczną inteligencją.
- Rób kopie zapasowe zdjęć i dokumentów. Gdy telefon zginie albo komputer zaatakuje wirus szyfrujący, nie stracisz wszystkiego.
Dla rodziców – bezpieczne dziecko w sieci
- Rozmawiaj, zamiast tylko zakazywać. Dziecko, które wie, że może przyjść z problemem bez kary, przyjdzie, zanim stanie się coś poważnego.
- Ustawienia prywatności i kontrola rodzicielska w telefonie, konsoli i aplikacjach. Sprawdź, kto może pisać do dziecka i kto widzi jego zdjęcia.
- Zasady dotyczące obcych: nie wysyłamy zdjęć, nie podajemy adresu i szkoły, nie spotykamy się z kimś poznanym w sieci bez wiedzy rodzica.
- Hejt i cyberprzemoc – zachowaj dowody (zrzuty ekranu), zgłoś konto w serwisie, porozmawiaj ze szkołą. Pomoc znajdziesz pod bezpłatnym numerem 116 111 (telefon zaufania dla dzieci i młodzieży) oraz 800 100 100 (dla rodziców i nauczycieli).
- Zakupy w grach – wyłącz płatności bez hasła i ustal limit. Oszuści kuszą dzieci „darmową walutą do gry” w zamian za login albo kod.
Dla seniorów i ich bliskich
- „Dzwoni bank / policja / wnuczek” i każe przelać pieniądze albo przekazać je „funkcjonariuszowi”? To oszustwo. Rozłącz się i oddzwoń sam na znany numer.
- Nikt nie przyjeżdża po gotówkę „do zabezpieczenia” ani nie prosi o kartę i PIN.
- Ustalcie w rodzinie hasło-pytanie, które zna tylko rodzina. Przyda się, gdy ktoś podszywa się pod bliską osobę.
- Pomóż ustawić blokadę ekranu, aktualizacje i limity w aplikacji banku. Zapisz numer infolinii banku w telefonie.
Dla kupujących i sprzedających w ogłoszeniach
- Żeby dostać pieniądze za sprzedaną rzecz, wystarczy numer konta. Link „do odbioru płatności” od kupującego to oszustwo.
- Nie płać z góry za rzecz, której nie widziałeś. Najbezpieczniej jest odebrać ją osobiście i zapłacić przy odbiorze.
- Dostałeś przelew BLIK „przez pomyłkę” i prośbę o zwrot na inny numer? Zwrot tylko przez bank. Szczegóły znajdziesz w artykule „Pomyłkowy” BLIK i prośba o zwrot.
- Rozmawiaj przez wiadomości w serwisie. Na wystawisz.pl filtr ostrzega odbiorcę przed podejrzanymi wiadomościami, nie da się wysłać kodu BLIK ani CVV, a przed wysłaniem numeru karty, numeru konta czy adresu pokazujemy ostrzeżenie i prosimy o potwierdzenie.
Pełną listę schematów oszustów – od fałszywego kuriera po „inwestycje bez ryzyka” – opisaliśmy w poradniku Jak działają oszuści w internecie.
Gdzie zgłosić i gdzie szukać pomocy
- CERT Polska: fałszywe strony i oszustwa internetowe zgłosisz na incydent.cert.pl, a podejrzane SMS-y przekażesz na 8080.
- Dyżurnet.pl (NASK): zgłaszanie nielegalnych treści, zwłaszcza tych z udziałem dzieci.
- 116 111 – bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.
- 800 100 100 – bezpłatny telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci.
- Twój bank – przy każdej podejrzanej transakcji, od razu, na numer z karty albo z aplikacji.
- Policja – 112, gdy doszło do przestępstwa.
Źródła: Better Internet for Kids – Safer Internet Day 2027, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, CERT Polska, Dyżurnet.pl.